Ճենապակյա հաշվեմատյանը
Վերջնահաշվարկ
Մինչ ես կվերադառնայի փաստաբանի գրասենյակից, կողպեքներն արդեն փոխված էին։ Մարկը կանգնել էր պատշգամբում՝ ձեռքերը կրծքին խաչած. մի կրծքավանդակ, որ ժամանակին տուն էր հիշեցնում, իսկ այժմ՝ անանցանելի պատնեշ էր։ Նա բարկացած չէր երևում, նա պարզապես գործնական էր։ Դա ամենացավալին էր։ Նա ինձ մեկնեց ստվարաթղթե մի տուփ։ Ներսում վիկտորիանական ոճի թեյի սպասքի բեկորներն էին, որը տատիկս էր բերել արտասահմանից. միակ բանը, որ երբևէ իսկապես սիրել եմ, և այն, ինչը նա «պատահաբար» կոտրել էր մեր վերջին, լռակյաց վիճաբանության ժամանակ։
«Դու ամեն ինչ տարար, Մարկ»,— շշնջացի ես։ «Տունը, խնայողությունները, նույնիսկ շանը»։ Նա նայեց ժամացույցին՝ ոսկյա մի իր, որը նվիրել էի մեր հինգերորդ տարեդարձին։ «Սա պարզապես բիզնես է, Սառա,— ասաց նա՝ չնայելով աչքերիս։— Դու միշտ էլ չափազանց զգացմունքային ես եղել։ Դու հաշվեմատյանը ճիշտ չես վարել, և հիմա հաշիվները փակված են»։ Նա հետ դարձավ դեպի տուն, և ծանր կաղնե դուռը փակվեց՝ արձակելով մի ձայն, որը հրազենի կրակոցի պես վերջնական էր։
Բեկորների ծանրությունը
Մեկ ժամ նստեցի մայթեզրին, մինչ աշնանային խոնավ տերևները կպչում էին վերարկուս։ Ոչինչ չունեի՝ բացի վերականգնողական քիմիայի դիպլոմից, որը տասը տարի չէի օգտագործել, և փոշու ու կերամիկական բեկորների մի տուփից։ Գնացի քրոջս տուն՝ հյուրասենյակում առանձնացված սենյակում, և տուփի պարունակությունը դատարկեցի խոհանոցի սեղանին։ Ջնարակը հազվագյուտ էր՝ կոբալտե կապույտ, որը փայլում էր կոշտ լույսի ներքո։ Սկսեցի տեսակավորել դրանք՝ ոչ թե ըստ չափսի, այլ ըստ բաղադրության։
Սա պարզապես թեյի սպասք չէր, սա քիմիական քարտեզ էր։ Տատիկս երեսունականներին աշխատել էր փոքրիկ խեցեգործարանում և նշումներ էր արել։ Հաջորդ վեց ամիսը ապրեցի թեյով ու հացով՝ օգտագործելով հին հմտություններս՝ կերամիկան վերամիավորելու համար այն հատուկ խեժով, որը մշակել էի համալսարանական տարիներին։ Ես պարզապես թեյնիկ չէի նորոգում, ես ապացուցում էի իմը։ Ես այն մարդը չէի, որը կոտրված էր։ Ես այն մարդն էի, որը գիտեր՝ ինչպես վերականգնել իրերը՝ դարձնելով դրանք ավելի ամուր, քան նախկինում էին։
Գնահատումը
Մեկ տարի անց պատերազմից առաջվա փորձարարական կերամիկայի շուկան պայթեց։ Ես իմ վերականգնած իրերը տարա քաղաքի աճուրդի տուն։ Գնահատողը՝ հաստ ակնոցներով մի տարեց տղամարդ, երկար նայեց թեյնիկին։ Նա շրջեց այն, ապա նայեց ինձ։ «Սա «Սթերլինգ» հավաքածուի պակասող մասն է,— ասաց նա։— Այն ավելի թանկ արժե, քան այն տունը, որը կորցրել ես»։ Ես ոչինչ չասացի։ Պարզապես հետևեցի, թե ինչպես մուրճը հարվածեց սեղանին, և վերջնական թիվը արձագանքեց սենյակում՝ մի գումար, որի դիմաց ամուսնուս ողջ կարողությունը մանրադրամ էր թվում։
Կոտրվածքի գեղեցկությունը նրա գոյության մեջ չէ, այլ այն բանում, որ այն հստակ թելադրում է, թե ինչպես պետք է դասավորել բեկորները՝ ստեղծելու համար միանգամայն նոր ու անկրկնելի մի բան։
Անկոչ հյուրը
Վաճառքից վեց ամիս անց Մարկը հայտնվեց իմ նոր բնակարանում։ Նա հոգնած տեսք ուներ։ Հագուստը կնճռոտված էր, և նրանից էժանագին հուսահատության հոտ էր գալիս։ Նա անշարժ գույքի հետ կապված մի ձեռնարկում էր ներդրել, որը տապալվել էր, և նա խեղդվում էր պարտքերի մեջ։ «Սառա՛,— սկսեց նա՝ ձայնը դողալով,— ես շատ եմ մտածել։ Ես սխալներ եմ գործել։ Ուզում եմ ամեն ինչ ուղղել։ Ուզում եմ, որ նորից նայենք մեր հաշվեմատյանին»։
Ես թեյ լցրեցի այն իրերից մեկի մեջ, որը պահել էի՝ մի փոքրիկ, նուրբ թեյամանի, որի մեջ լույսը կատարելապես էր անդրադառնում։ Նայեցի նրան՝ ոչ թե ատելությամբ, այլ մի պարզությամբ, որը նրան ավելի շատ էր վախեցնում, քան ցանկացած բարկություն։ «Դու ասացիր, որ հաշիվները փակված են, Մարկ,— ասացի՝ թեյամանը դնելով սեղանին։— Դու ճիշտ էիր։ Հաշվեմատյանը փակված է, և այստեղ քեզ համար այլևս ոչինչ չի մնացել»։
Նա կանգնել էր շեմին՝ մի մարդ, որը գլուխգործոցը փոխանակել էր փոշու կույտի հետ՝ սպասելով մի բանալու, որն այլևս գոյություն չուներ։ Ես փակեցի դուռը, և կյանքումս առաջին անգամ զգացի, որ տանս լռությունը դատարկ չէր, այլ լի՝ խաղաղությամբ։
Երբեմն ամենամեծ վրեժը պարզապես այն մարդուց մեծանալն ու վերանալն է, որը կարծում էր, թե տնօրինում է քո ապագան։
