Պարային ժանտախտի գաղտնիքը. երբ ողջ քաղաքը պարում էր մինչև մահ
Անբացատրելի մոլուցք
1518 թվականի հուլիսին Ստրասբուրգի կենտրոնական հրապարակում մի կին՝ Ֆրաու Տրոֆեան, սկսեց պարել։ Դա սովորական պար չէր. նա չէր ժպտում, չէր լսում երաժշտություն և չէր կարողանում կանգ առնել։ Մի քանի օր անց նրան միացան տասնյակ մարդիկ, իսկ մեկ ամիս անց պարողների թիվը հասավ չորս հարյուրի։ Սա «Պարային ժանտախտ» կոչվող սարսափելի երևույթն էր, որը մինչ օրս մնում է պատմության ամենամութ հանելուկներից մեկը։
Ինչու՞ էին նրանք պարում
Պատմաբաններն ու բժիշկները տասնամյակներ շարունակ փորձել են բացատրել, թե ինչն էր ստիպում մարդկանց պարել մինչև հյուծումը, սրտի կանգը կամ ինսուլտը։ Ամենատարածված վարկածներից մեկը կապված է էրգոտիզմի հետ՝ սնկային թունավորում, որը առաջանում է վարակված ցորենի հաց ուտելուց։ Այս սունկը պարունակում է նյութեր, որոնք հիշեցնում են LSD-ն և կարող են առաջացնել զառանցանք ու ջղաձգումներ։
Հոգեբանական վարակ
Մեկ այլ վարկած առաջարկում է «զանգվածային հոգեբանական հիստերիա» հասկացությունը։ Միջնադարյան Ստրասբուրգը տառապում էր սովից, համաճարակներից և ծայրահեղ աղքատությունից։ Ժողովրդի մեջ տարածված էր Սուրբ Վիտուսի մասին լեգենդը, ըստ որի՝ սուրբը կարող էր պատժել մեղավորներին՝ նրանց անդադար պարելու դատապարտելով։ Իշխանությունները հավատում էին, որ «ավելի շատ երաժշտություն» կօգնի մարդկանց դուրս գալ այդ վիճակից, ինչն իրականում միայն վատթարացրեց իրավիճակը։
Պարելը դարձավ ոչ թե ուրախության, այլ հուսահատության դրսևորում՝ մի ձև, որով մարդկային հոգին արձագանքում էր անտանելի տառապանքին։
Ինչպես է աշխատում զանգվածային հիստերիան
Սոցիալական հոգեբանության մեջ այս երևույթը ուսումնասիրվում է որպես հոգեբանական վարակի դասական օրինակ։ Երբ սթրեսը հասնում է կրիտիկական մակարդակի, մարդկային ուղեղը երբեմն սկսում է «մարման» ռեժիմ՝ անգիտակցաբար ընդօրինակելով շրջապատի պահվածքը։
- Էրգոտիզմ՝ սնկային թունավորում։
- Սոցիալական ծանր պայմաններ։
- Կրոնական մոլեռանդություն։
- Հոգեբանական սթրեսի կուտակում։
Վերջապես, իշխանությունները հասկացան, որ պարը չի դադարում և սկսեցին մարդկանց տեղափոխել հեռավոր սրբավայրեր՝ բուժման նպատակով։ Շատերը մահացան ճանապարհին, սակայն աստիճանաբար մոլուցքը մարեց։ Սա ցույց տվեց, թե որքան խոցելի է մարդկային գիտակցությունը համընդհանուր վախի և սոցիալական ճնշման ներքո։
Պարային ժանտախտի պատմությունը հիշեցում է այն մասին, որ մարդու հոգեկան առողջությունը սերտորեն կապված է շրջակա միջավայրի և հասարակական անվտանգության հետ։ Երբ իրականությունը դառնում է անտանելի, մարդկային մարմինը երբեմն գտնում է ինքնաոչնչացման ամենատարօրինակ ուղիները։
