Մոռացված սերմերի բերքը

Լքված տան լռությունը

Երբ հայրս մահացավ, տան դռները ծանրացան ոչ միայն սգից, այլև պարտքերից։ Եղբայրներս՝ Արամն ու Լևոնը, մեկ գիշերվա մեջ հավաքեցին իրենց իրերը։ «Այստեղ միայն հողն է ու աղքատությունը, ես գնում եմ քաղաք», - ասաց Արամը՝ չնայելով աչքերիս մեջ։ Նրանք թողեցին ինձ միայնակ՝ ութ հեկտար քարքարոտ հողի և հիվանդ մորս հետ։ Ես աշխատում էի մինչև արյունոտ ափերս, ցանում էի այն, ինչ գտնում էի, և լռում էի, երբ հարևանները ծաղրում էին ինձ՝ «հիմարի» պիտակը կպցնելով։

Սերմերի փորձությունը

Տարիները դաժան էին։ Կային օրեր, երբ մենք ալյուր չունեինք, և ես ստիպված էի վաճառել հորս հին գործիքները՝ սնունդ գնելու համար։ Ես հիշում եմ այն ձմեռը, երբ ձյունը ծածկել էր տան տանիքը, իսկ մենք տաքանալու համար այրում էինք հին ցանկապատի փայտերը։ Յուրաքանչյուր աշուն ես ցանում էի հույսով, իսկ յուրաքանչյուր գարուն բերում էր ավելի մեծ դժվարություններ։ Այդ ընթացքում ես նամակներ չէի ստանում, միայն լսում էի, որ նրանք հաջողակ են դարձել քաղաքում, հարուստ մարդկանց հետ են շփվում։

Ճշմարտությունը դառն է, բայց այն միակ բանն է, որ մնում է, երբ բոլոր դիմակները ընկնում են։

Վերադարձը կեղծ ժպիտներով

Տասը տարի անց, երբ իմ մշակած այգիները սկսեցին ծաղկել, իսկ հողը՝ պտուղ տալ, նրանք վերադարձան։ Նրանք եկան թանկարժեք մեքենաներով, նոր հագուստով և իրենց հետ բերեցին փաստաբաններին։ Նրանք պահանջում էին հողի կեսը, իբր թե՝ «հայրական ժառանգության» իրավունքով։ Արամը ժպտում էր՝ կարծես ես նրանց ծառան եմ եղել։ «Մենք պարզապես եկել ենք մեր բաժինը տանելու, եղբայր։ Դու միշտ էլ սիրում էիր այս հողը, մենք քեզ չենք նեղացնի», - ասաց նա՝ չնկատելով այն սպիները, որոնք իմ ձեռքերին էին՝ ծանր աշխատանքից։

Վերջնահաշվարկը

Ես նրանց ոչինչ չասացի։ Ես պարզապես հանեցի հին սնդուկից այն բոլոր փաստաթղթերը, որոնք ստորագրել էի տասը տարի առաջ, երբ նրանք հրաժարվել էին հողից՝ փոխարենը մի փոքր գումար վերցնելով։ Օրենքը իմ կողմն էր, իսկ նրանց ագահությունը՝ ակնհայտ։ Երբ նրանք հասկացան, որ ոչինչ չեն ստանալու, նրանց դեմքերը փոխվեցին։ Նրանք սկսեցին աղաչել, սպառնալ, բայց ես միայն ցույց տվեցի դռան կողմը։ Հիմա, երբ նրանք նորից աղքատության մեջ են, ես երբեմն նայում եմ իմ հասունացած ցորենի արտին և հարցնում ինքս ինձ՝ արդյո՞ք արժեր այդքան երկար սպասել, որպեսզի հասկանամ, որ արմատները միայն նրանցն են, ովքեր մնացել են դրանք ջրելու։