Պարիսպը, որ բաժանեց ճակատագրերը
Ներխուժում սեփական տարածք
Ամեն ինչ սկսվեց մի հին, ժանգոտած պարիսպով, որը բաժանում էր իմ և հարևաններիս՝ Սարգսյանների այգիները: Մի առավոտ արթնացա և տեսա, որ նրանք քանդել են այն և հենց իմ հողամասի մեջտեղում նոր պատ են կառուցել՝ գրավելով իմ այգու ամենաբերրի հատվածը: Երբ փորձեցի խոսել նրանց հետ, Սարգսյանը պարզապես ծխախոտը գետնին գցեց և ասաց. «Սա մեր հողն է, և եթե չի դուր գալիս, կարող ես դատարան դիմել, բայց հիշիր՝ փաստաբանները թանկ են, իսկ դու՝ միայնակ»:
Այդ պահին ես հասկացա, որ խոսքերն այլևս իմաստ չունեն: Նրանք ոչ միայն հողը վերցրին, այլև իմ հեղինակությունը՝ գյուղում տարածելով, թե իբր ես եմ սխալմամբ նրանց տարածքը գրավել: Իմ բոլոր ընկերները, ովքեր տարիներ շարունակ իմ սեղանի շուրջ էին նստում, հանկարծ սկսեցին կողմնորոշվել դեպի Սարգսյանների տուն, քանի որ նրանք ավելի հարուստ էին և ավելի բարձրագոչ:
Լռության գինը
Ես շարունակեցի ապրել իմ տանը՝ ամեն օր տեսնելով այդ անօրինական պատը: Ես չգոռացի, չվիճեցի, պարզապես սկսեցի հավաքել փաստեր: Գտա 1970-ականների հողային հատակագծերը, որոնք փոշոտված էին քաղաքային արխիվի անկյուններում: Այդ ժամանակահատվածում ես հասկացա, որ իմ հարևանների ինքնավստահությունը հիմնված է միայն իմ համեստության վրա: Ես ծախսեցի իմ վերջին խնայողությունները ոչ թե պատը քանդելու, այլ հողի սահմանները վերջնականապես և օրինական ձևով հաստատելու համար:
Իրավունքը նման է ծառի. այն երկար է աճում, բայց երբ արմատները հասնում են խորքին, ոչ մի քամի չի կարող այն տապալել:
Սարգսյանները ծիծաղում էին իմ վրա՝ տեսնելով չափագրողներին, մինչև որ եկավ դատարանի ծանուցագիրը: Նրանք համոզված էին, որ ամեն ինչ կկարգավորեն փողով, բայց այս անգամ փաստաթղթերը անխոցելի էին: Դատարանը ոչ միայն պարտավորեցրեց նրանց քանդել պատը, այլև վճարել իմ բոլոր ծախսերը և տուգանք վճարել ինձ հասցված բարոյական վնասի համար:
Վերադարձը և վերջաբանը
Երբ եկան պատը քանդելու, Սարգսյանը եկավ իմ դուռը՝ խոնարհված գլխով: Նա ասաց, որ իրենց բիզնեսը սնանկացել է, և նրանք այլևս ոչինչ չունեն: Նա խնդրում էր «համաձայնության գալ» և չպահանջել տուգանքը: Ես նայեցի նրան, հետո նայեցի այն տեղին, որտեղ հին պարիսպն էր, և հասկացա, որ ոչինչ չի փոխվել. նրանք դեռևս փորձում են մանիպուլյացիա անել: Ես պարզապես փակեցի դուռը՝ նրանց թողնելով ճակատագրի քմահաճույքին:
Արդյո՞ք արժեր այդ ամենը՝ կորցրած ժամանակը, նյարդերը, հարաբերությունները: Այսօր իմ այգում ծաղիկները ավելի վառ են, քան երբևէ, և ոչ մի օտար ստվեր չի ընկնում իմ հողի վրա: Իսկ դուք պատրա՞ստ եք պաշտպանել ձեր սահմանները, երբ ամբողջ աշխարհը դեմ է ձեզ:
